Bartosz Hawryluk

adwokat

W mojej praktyce zawodowej zajmuję się głównie sprawami cywilnymi, w tym sprawami związanymi ze zniesieniem współwłasności nieruchomości. Pomagam współwłaścicielom znaleźć optymalne rozwiązania, aby dokonać podziału majątku bez udziału sądu...
[Więcej >>>]

Postępowanie dowodowe w sprawach o dział spadku, podział majątku i zniesienie współwłasności

Bartosz Hawryluk20 listopada 20143 komentarze

Pierwsza rzecz, na którą chcę zwrócić Twoją uwagę to tzw. prekluzja dowodowa.

Prekluzja dowodowa, to taki instrument, którym dysponuje Sąd, żeby zdyscyplinować strony postępowania do przedstawienia wszystkich dowodów, twierdzeń i wniosków na początku postępowania. Rygor przedstawienia wszystkich twierdzeń i dowodów wynika z treści przepisu art. 207 § 6 k.p.c., tj.

„Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w pozwie, odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie przygotowawczym bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności”.

Przekładając na „nasze”, jeżeli w toku postępowania sądowego otrzymamy od sądu zobowiązanie do przedstawienia wszystkich dowodów i twierdzeń, najczęściej w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem pominięcia, to trzeba w tych dwóch tygodniach zgłosić wszystkie roszczenia i twierdzenia oraz wnioski dowodowe na poparcie swoich twierdzeń.

Chyba że wykażemy, że wcześniej nie mogliśmy powołać określonego dowodu i z jakich przyczyn lub dopuszczenie dowodu nie spowoduje zwłoki w postępowaniu, np. odkryliśmy dokument, o którego istnieniu nie wiedzieliśmy, rozmawialiśmy z osobą, która zna nowe ważne okoliczności w sprawie (a wcześniej nawet nie wiedzieliśmy, że posiada wiedzę na interesujący nas temat).

Przepis ten sądy stosują również w postępowaniach dotyczących podziału majątku, działu spadku lub zniesienia współwłasności.

Jakie ma to znacznie w praktyce?

Jeżeli współwłaściciele (albo jeden z nich) dokonali nakładów na nieruchomość  (np. zrobili remont dachu, elewacji) to roszczenia o zwrot tych nakładów można zgłosić w terminie objętym wezwaniem sądu, powiem więcej, w tym terminie trzeba zgłosić wszystkie wnioski dowodowe, którymi chcemy udowodnić, że te nakłady zostały przez nas poniesione.

Dotyczy to także roszczenia o zwrot nakładów poczynionych z majątku osobistego na majątek wspólny (np.  w sprawie o podział majątku po rozwodzie) lub wniosku o ustalenie nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym.

Zdarza się, że przygotowując pozew lub wniosek i ustalając z Klientem jakimi środkami dowodowymi możemy wykazać nasze twierdzenia, słyszę jak mówi, „przecież to możemy powołać później”, albo „przedłóżmy ten dowód dopiero na rozprawie, aby zaskoczyć drugą stronę”.  Tylko, że rzeczywistość sądowa i procedura cywilna to nie jest serial prawniczy z dynamiczną akcją. Jeżeli dysponujemy określonymi dowodami to musimy je wszystkie przedłożyć w Sądzie już  w momencie składania pozwu/wniosku, tak aby nie narazić się na to, że Sąd pominie zaoferowany przez nas dowód jako spóźniony.

W pewnym kwestiach sąd w postępowaniu nieprocesowym może działać (a czasami nawet powinien) z urzędu, ale te trzy roszczenia:

  • o zwrot nakładów i pożytków,
  • o zwrot nakładów i pożytków z majątku osobistego na majątek wspólny,
  • o ustalenie nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym

musi udowodnić ten, kto żąda ich zasądzenia.

Kolejna kwestia to rozkład ciężaru dowodu w postępowaniach incydentalnych. Postępowania incydentalne, to inaczej postępowania wpadkowe, które mogą mieć wpływ na orzeczenie o podział majątku i mogą powstać w wyniku:

  1. podniesienia zarzutu nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie
  2. powstania sporu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
  3. powstania sporu dotyczącego ważności (skuteczności) umowy przeniesienia przez spadkodawcę na rzecz jednego ze spadkobierców własności rzeczy objętej wnioskiem o dział.

Ad. 1.

Jeżeli w toku postępowania o podział majątku, uczestnik podniesie zarzut zasiedzenia to z tego względu, iż to on korzysta z domniemań prawnych, iż faktycznie zasiedział nieruchomość to na przeciwnej stronie spoczywa obowiązek udowodnienia, iż do zasiedzenia faktycznie nie doszło.

Ad. 2.

Spór o  uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w postępowaniu o zniesienie współwłasności może być rozstrzygnięty tylko pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości. Natomiast jeżeli kwestia sporna powstanie pomiędzy osobą trzecią (czyt. osobą, która nie jest współwłaścicielem) a współwłaścicielem właściwa dla rozstrzygnięcia sporu jest droga postępowania cywilnego.

Ad. 3.

Spór dotyczący ważności (skuteczności) umowy przeniesienia przez spadkodawcę na rzecz jednego ze spadkobierców własności rzeczy objętej wnioskiem o dział.

Tu tak samo, jak w przypadku roszczeń dotyczących nakładów, ten kto twierdzi, że np. umowa darowizny, umowa sprzedaży zawarta pomiędzy dajemy na to dziadkiem a wnuczkiem jest nieważna musi to udowodnić.

Autor: Aleksandra Miąsko

{ 3 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Anna Tarczyńska Listopad 25, 2014 o 21:11

Z utęsknieniem czekam na orzeczenia Sądu Najwyższego, który mam nadzieję wypowie się w temacie prekluzji dowodowej w postępowaniu nieprocesowym. Bo co sąd, to obyczaj. Ja właśnie dziś na rozprawie o dział spadku dowiedziałam się od sędziego, że nie ma on zamiaru ograniczać stron w przedstawianiu dowodów i możemy składać pisma procesowe kiedy chcemy. Bo to postępowanie nieprocesowe. Taka niejednolita praktyka sądów jest bardzo krzywdząca dla tych osób, które trafią na sędziego z restrykcyjnym podejściem do przepisów dot. prekluzji dowodowej. Bo nie może być wtedy mowy o równości wobec prawa. A przecież nie każdy ma zawodowego pełnomocnika.

Odpowiedz

Witold Marzec 12, 2015 o 09:42

Czy środkiem dowodowym w sprawie o podział majątku może być opinia lekarza (ale nie biegłego, tylko zwykłego z kliniki), że żona cierpi na urojenia? tzn. ma to taki skutek, że zeznaje nieprawdę, np. że to ona sama kupowała jakieś sprzęty czy inwestowała z własnych piieniędzy w dom. czytałem już artykuł na eporadach (http://www.eporady24.pl/srodki_dowodowe_i_postepowanie_dowodowe_w_procesie_cywilnym,artykuly,4,58,304.html) o środkach dowodowych, ale jest ogólny i nie rozwiał moich wątpliwości.

Odpowiedz

Katarzyna Październik 4, 2016 o 10:47

Czy składając zarzut zasiedzenia w sprawie o dział, chcąc uzstakć to samo co składając wniosek o zasiedzenie nieruchomości wchodzącej w skład mas spadkowej, to czy takie pismo z zarzutem zasiedzenia należy opłacić tak jak taki wniosek?
Chodzi o to, że uczestnik postępowania działowego nie powinien nowego postępowania o zasiedzenie zakładać, skoro strony obu postępowań są takie same, tylko podnieść zarzut zasiedzenia w sprawie działowej. Tylko czy trzeba za to jakoś płacić skoro za wniosek o zasiedzenie się płaci.
A jeśli trzeba opłacić to jak to zrobić podnosząc zarzut na rozprawie a nie pismem procesowym?
Z góry dziękuję za opowiedz.

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: